Аванс па, кепілпұл ма: мердігерге 50% алдын ала төлемді қалай келісу

Оралдағы бір химиялық тазалау орны екінші бөлімшесін ашып жатыр делік: кіреберістің үстіне маңдайша және дайын киімге арналған фирмалық пакеттер партиясы керек. Екі мердігер де соманың жартысын алдын ала сұрайды, жарнама өндірісі үшін бұл әдеттегі тәжірибе: материалды нақты тапсырысқа сатып алады. Иесі басқа нәрсені ойлағаны жөн: нақты не үшін төлеп отыр және мәміле бұзылса, ақша не болады.

Аванс дегеніміз жұмыс тапсырылғанға дейін төленетін бағаның бөлігі; мәміле бұзылса, оның тағдырын шарт пен ҚР АК 627-бабы шешеді. Кепілпұл тек жазбаша ресімделеді. Шартты кепілпұл берген тарап бұзса, ақша екінші тарапта қалады, ал кінәлі алушы екі еселенген соманы қайтарады. Сондықтан кепілпұл қатаңырақ, ал аванс екі тарапқа да икемдірек.

Мердігер неге 50% алдын ала төлем сұрайды

Мердігер үшін сіздің тапсырысыңыз сатып алудан басталады. Керекті түсті пленканы, акрилді, әріпке арналған профильді, пакетке арналған қағазды нақты өлшемге қарай алады, ал қалдығы басқа біреуге сирек жарайды. Оның үстіне мердігер сізді станок пен бригадаға кезекке қояды. Тапсырыс беруші жоғалып кетсе, алдын ала төлем кем дегенде материалдың шығынын жабады.

Тапсырыс берушінің тәуекелі де дәл сондай: соманың жартысын беріп, оның неге байланғанын түсінбеу. Шартсыз және сметасыз «маңдайша үшін» деп аударылған ақшаны кейін не уәде етілгені туралы әңгімелерден ажырату қиын. Алдын ала төлемнің мақсаты неғұрлым дәл жазылса, екі тарапқа да соғұрлым тыныш.

ADVIN-де де алдын ала төлем тапсырыс беруші мен орындаушының арасында тікелей жүреді. ADVIN төлем қабылдамайды және мәміленің тарапы емес. Ақшаға қатысты шарттарды тапсырыс беруші мен орындаушы өздері жазады.

Аванстың кепілпұлдан айырмашылығы неде

Ауызекі сөйлегенде екі сөз де «алдын ала берілген ақша» дегенді білдіреді, бірақ Азаматтық кодекс оларды ажыратады.

Аванс дегеніміз тапсырыс беруші жұмыс тапсырылғанға дейін төлейтін бағаның бөлігі. Бәрі шарт бойынша жүрсе, аванс төлемге есептеледі де, ешқандай сұрақ туындамайды.

Кепілпұлдың бірден екі міндеті бар:

«Кепілпұл деп шарт жасасушы тараптардың біреуі шарт бойынша өзінен алынуға тиесілі төлемдер есебіне, шарттың жасалуы мен орындалуын қамтамасыз ету үшін екінші тарапқа беретін ақша сомасы танылады» (мағыналық аударма) — ҚР АК 337-бабы

Кепілпұл туралы келісім сомасына қарамастан жазбаша жасалады, әйтпесе ол маңызсыз болады (сол баптың 2-тармағы). Мәміле бұзылғандағы салдарды ҚР АК 338-бабы сипаттайды. Орындамау үшін кепілпұл берген тарап жауапты болса, кепілпұл екінші тарапта қалады. Кепілпұл алған тарап кінәлі болса, ол кепілпұлдың екі еселенген сомасын төлейді. Бұған қоса, шартта өзгеше көзделмесе, кінәлі тарап кепілпұлдың сомасын ескере отырып залалды өтейді. Ал міндеттеме орындау басталғанға дейін тараптардың келісімі бойынша тоқтатылса немесе ешкімнің кінәсінсіз мүмкін болмай қалса, кепілпұл қайтарылады.

Мердігерліктің өз ережесі бар: мердігер аванс немесе кепілпұлды жағдайлары мен мөлшері шартта немесе заңда тікелей аталса ғана талап ете алады. Шартта алдын ала төлем туралы талап болмаса, тапсырыс беруші нәтиже түпкілікті тапсырылғаннан кейін есеп айырысады (ҚР АК 623-бабы).

Сот нақты төлемді қалай бағалайтыны шарттың мәтініне және іс мән-жайына байланысты. Сондықтан шартта төлемді «аванс» немесе «кепілпұл» деп тура атаңыз, ал кепілпұл үшін бөлек жазбаша келісімге немесе тармаққа қол қойыңыз. Ірі тапсырысты қол қоймас бұрын заңгерге көрсетіңіз.

Қайсысы тиімді: аванс па, кепілпұл ма және не қайтарылады

Авансты қайтару оңайырақ. Ол бағаның бөлігі болып қалады, сондықтан мәміле бұзылғанда тараптар нақты жағдайға қарай есеп айырысады. Тапсырыс беруші райынан қайтса, орындалған жұмыстың ақысын және мердігердің залалын төлейді (ҚР АК 627-бабының 4-тармағы). Мердігер сөзінде тұрмаса, тапсырыс беруші шарттан шығып, залалды өтеуді талап етеді (сол баптың 2-тармағы). Авансты қалай қайтаратыныңызды кейін дауласпау үшін шартқа жазыңыз.

ҚР АК 338-бабы бойынша кепілпұл міндеттеме орындалу басталғанға дейін тараптардың келісімімен тоқтатылса немесе ешкімнің кінәсінсіз мүмкін болмай қалса ғана қайтарылады. Қалған жағдайда ол санкция ретінде жұмыс істейді. Мәмілені кепілпұл берген тапсырыс беруші бұзса, ақша мердігерде қалады. Мердігер бұзса, ол екі еселенген соманы төлейді.

Таңдау кімнің көбірек тәуекел ететініне байланысты. Үй-жайына немесе ашылу күніне әлі сенімді емес тапсырыс берушіге аванс қауіпсіздеу. Стандартты емес өлшемге материал сатып алатын мердігерге кепілпұл көбірек кепілдік береді. Кепілпұлды таңдасаңыз, жазбаша келісімге қол қойыңыз: онсыз ол маңызсыз.

Алдын ала төлемге дейін шартқа не жазу керек

Тапсырыстың құрамы және смета. Не жасалатынын және не орнатылатынын саны мен материалдарымен сипаттаңыз. Тапсырыс беруші растаған смета шартқа кіреді, ал оның түрі туралы ештеңе айтылмаса, заң оны тұрақты деп санайды (ҚР АК 621-бабы). Химиялық тазалау орны үшін бұл екі смета: жарығы, монтажы және қосылуы бар маңдайша және қағазы, тұтқасы мен басылуы бар пакеттер таралымы.

Эскиз немесе макет. Бекітілген нұсқаны шартқа тіркеңіз. Құжатта жай ғана «маңдайша» деп жазылса, түсі мен өлшемі туралы есте қалғанға сүйеніп дауласуға тура келеді.

Мерзім. АК шартта жұмыстың басталу және аяқталу күнін атауды талап етеді, аралық мерзімдерді қосуға рұқсат береді (ҚР АК 620-бабы). Басталуын ақшаға байлаңыз: жұмыс алдын ала төлем түскеннен кейінгі келесі жұмыс күні басталады.

Алдын ала төлемнің мақсаты. 50% материал сатып алуға немесе нақты кезеңнің ақысына енгізілетінін жазыңыз. Мәміле бұзылса, ақшаның неге жұмсалғанын екі тарап та түсінеді.

Қалдық. Екінші жартысын тапсырыс беруші қабылдау актісіне қол қойылғаннан кейін төлейді. «Монтаждан кейін» деген тұжырым нашар: монтаж аяқталуы мүмкін, ал жұмысқа қатысты наразылық қалып қояды.

Бас тарту. Тапсырыс беруші жұмыс басталғанға дейін, материал сатып алынғаннан кейін және бұйым жасалғаннан кейін бас тартса, не болатынын сипаттаңыз. Бұл тармақ бос болса, АК-нің жалпы ережелері қолданылады, олар туралы төменде айтылады.

Қалай төлеу керек

Шартта көрсетілген ЖК немесе ЖШС есеп шотына төлеңіз. Банк қосымшасындағы алушының шарттағы атаумен сәйкес келетінін тексеріңіз. Төлемнің мақсатында шарттың нөмірі мен күнін және «шарт бойынша аванс» немесе «50% алдын ала төлем» деген сөздерді жазыңыз. Түбіртекті сақтап, шот немесе чек сұраңыз.

«Бұл біздің бухгалтер» немесе «шотты әлі ашқан жоқпыз» деген сылтаумен үшінші тұлғаның картасына аудару тізбекті үзеді. Мұндай төлемді шартпен байланыстыру қиын болады, ал алушы формалды түрде сізге ештеңе қарыз емес. Мердігер ақшаны тек осылай қабылдаса, ұсыныстарды салыстыруға қайта оралыңыз.

Ірі тапсырыстарға кезең-кезеңімен төлеу

Жартысын алдын ала төлеу ыңғайлы ереже, бірақ ірі тапсырысқа, мысалы, витриналарды безендіру мен зал ішіндегі бағыттағыштары бар маңдайшаға, кезең-кезеңімен төлеген сенімдірек:

1. Эскиз: дизайн мен келісуге дайындау үшін шағын сома.
2. Материалдар: эскиз бекітілгеннен кейін, мердігер не сатып алатынын айтқанда.
3. Жасау: цехтағы дайын бұйымдардың жарығы қосулы тұрған суреті келгеннен кейін.
4. Монтаж және қалдық: қабылдау актісінен кейін.

Дайын бұйымның цехтағы суретін кез келген тәртіпте сұраған жөн. Шатастырылған әріпті үшінші қабаттың биіктігінде емес, верстак үстінде түзету оңайырақ.

Қалдығын қабылдаудан кейін төлеңіз. ҚР АК 630-бабы бойынша тапсырыс беруші мердігермен бірге нәтижені қарап, кемшіліктер туралы бірден мәлімдейді. Қабылдау кезінде табылған ақауларға, егер олар актіде көрсетілсе, кейін сілтеме жасауға болады. Қабылдауға қарамай қол қойған адам анық ақауларға енді сілтеме жасай алмайды. Сондықтан маңдайшаны кешке жарығы қосулы күйде көрмейінше актіге қол қоймаңыз және қалдықты аудармаңыз.

Алдын ала төлемнен кейін тапсырыстан бас тартуға бола ма

Енді орындаушы тарапынан қарайық. Шымкенттегі бір цехты елестетейік: тапсырыс беруші эскизді бекітіп, алдын ала төлем енгізді, цех пленка мен алюминий профиль сатып алып, беткі панельдерді кесіп қойды. Келесі күні тапсырыс беруші райынан қайтқанын жазады: басқа ауданнан үй-жай тауыпты.

Азаматтық кодекс, егер шартта өзгеше көзделмесе, тапсырыс берушіге жұмыс тапсырылғанға дейін кез келген уақытта мердігерлік шарттан бас тартуға рұқсат береді. Ол мердігерге бас тарту туралы хабарлама алынғанға дейін орындалған жұмыстың ақысын төлейді және шарттың тоқтатылуынан келген залалды бағаның төленген бөлігі мен бүкіл жұмыс бағасының арасындағы айырма шегінде өтейді (ҚР АК 627-бабының 4-тармағы).

Бұдан орындаушы әр кезеңді тіркеу әдетін алғаны жөн: сатып алу күнін, материалдың чектерін, кесілген бөлшектердің күні көрсетілген суретін. Мұнсыз алдын ала төлемнің неге жұмсалғанын түсіндіретін ештеңе болмайды. Тапсырыс беруші сатып алу мен кесуден кейін алдын ала төлем түгелдей жасалып қойған жұмысқа кетуі мүмкін екенін есте сақтағаны жөн, сондықтан бас тартуды жазбаша және мүмкіндігінше ерте жасаған дұрыс.

Орындаушыға: алдын ала төлемді күдік тудырмай қалай сұрау керек

Бір рет ақшасынан айырылған тапсырыс беруші «жартысын аударып жіберіңіз» деген сөзден қауіп сезеді. Оны сізді де қорғайтын құжаттар сейілтеді. Алдын ала төлем туралы өтінішпен бірге шарт жобасын, позициялар бойынша сметаны және эскизді жіберіп, хабарламада ақшаның мақсатын түсіндіріңіз: «50% сіздің өлшеміңізге арналған акрил мен профильге кетеді, төлеген күні сатып аламыз».

Карта нөмірін емес, ЖК немесе ЖШС шотының деректемелерін беріп, цехтан бұйымның суретін қашан жіберетініңізді бірден жазыңыз. Тапсырыс беруші бір аптадан кейін ақшасының қай кезеңде болатынын көреді, шешім қабылдау оған оңайырақ болады.

Тапсырыс беруші аванстың орнына кепілпұл сұраса, сөз үшін дауласпаңыз: ҚР АК 337-бабы талап ететіндей жазбаша келісім дайындап, шарттағы мерзімдердің шынайы екенін тексеріңіз. Кепілпұл кезінде сіздің кінәңізден бұзылған мерзім екі еселенген сомаға түседі.

Мердігер жұмысты бастамаса, алдын ала төлемді қалай қайтаруға болады

Ақша аударылған, ашылуға бір апта қалды, ал цех үшінші күн «ертең бастаймыз» деп жауап береді. Мұндайда АК тапсырыс берушіге екі құрал береді. Мердігер уақтылы бастамаса немесе мерзімге аяқтау мүмкін еместігі анық болатындай жұмыс істесе, тапсырыс беруші шарттан шығып, залалды талап ете алады (627-баптың 2-тармағы). Жұмыс барысында нәтиженің сапасыз шығатыны көрінсе, тапсырыс беруші түзетуге ақылға қонымды мерзім белгілейді. Мердігер оған сыймаса, тапсырыс беруші шарттан бас тартады немесе түзетуді мердігердің есебінен үшінші тұлғаға тапсырады және тағы да залалды талап етеді (сол баптың 3-тармағы).

Іс жүзінде бәрі жазбаша кінәрат-талаптан басталады. Шартты, алдын ала төлемнің күні мен сомасын, бұзылған мерзімді және талапты көрсетіңіз: жұмысты белгілі бір күнге дейін бастау немесе ақшаны қайтару. Шарттың көшірмесі мен түбіртекті тіркеңіз. Растауы қалатындай етіп жіберіңіз: хабарламасы бар хатпен немесе шартта көрсетілген электрондық поштаға. Мессенджердегі хат алмасуды түгел сақтаңыз. Даудың немен аяқталатынын ешкім алдын ала айта алмайды, бірақ қолыңызда шарт, түбіртек және кінәрат-талап болса, ақша туралы сөйлесу әлдеқайда оңай.

Аударар алдындағы тексеру тізімі

1. Шартқа қол қойылған, онда БСН немесе ЖСН-і бар ЖК немесе ЖШС көрсетілген.
2. Позициялар бойынша смета тіркелген және расталған.
3. Эскиз немесе макет бекітіліп, тіркелген.
4. Бастапқы, соңғы және аралық мерзімдер жазылған.
5. Алдын ала төлемнің не үшін енгізілетіні және төлемнің қалай аталатыны айтылған: аванс па, кепілпұл ма.
6. Кепілпұл үшін жазбаша келісімге қол қойылған.
7. Қалдығы қабылдау актісінен кейін төленеді.
8. Тараптардың әрқайсысы бас тартқанда не болатыны сипатталған.
9. Төлемді алушы шарттағы мердігермен сәйкес келеді.
10. Төлемнің мақсатында шарттың нөмірі мен күні тұр.

Оралдағы химиялық тазалау орны қалай төлейді

Химиялық тазалау орнына қайта оралайық. Иесі маңдайша өндірісімен қосымшасында эскиз бен сметасы бар мердігерлік шартқа қол қойып, ЖШС шотына «материал сатып алуға» деген белгімен 50% аванс енгізеді. Шартта үш күн бар: жасаудың аяқталуы, цехтағы дайын маңдайшаның суреті, монтаж. Қалдығын ол кешкі қабылдаудан кейін аударады.

Баспаханамен тәртіп қысқарақ. Жартысын ол пакет макеті бекітілгеннен кейін төлейді, екінші жартысын таралымды алған кезде, қораптарды санап, әр бумадан алынған пакеттердегі басылымды тексергеннен кейін төлейді. Кепілпұлды ол ресімдеген жоқ: екі мердігерді де жұмыстары мен сметаларына қарап таңдады, мақсаты түсінікті аванс оған жеткілікті. Тапсырыс бұдан ірі болса, шартты алдымен заңгер қарап шығар еді.