Павлодардағы маңдайша монтажшысысыз делік, бірнеше жыл бойы түрлі цехтарда рәсімделмей жұмыс істедіңіз. Енді ірі тапсырыс беруші шарт пен шот сұрап отыр, ал таныс бухгалтер 2026 жылдан бастап жаңа Салық кодексі қолданылатынын, «бәрі өзгергенін» айтады. Қандай нұсқаларыңыз бар екенін және әрқайсысынан не туындайтынын талдап көрейік.
Бірден ескертейік: бұл салық кеңесі емес, кодекс нормалары бойынша бағдар. Мөлшерлемелер мен мерзімдерді бап нөмірлерімен келтіреміз, бірақ мәслихаттар мөлшерлемелердің бір бөлігін өзгерте алады, ал кодекс жаңартылып тұрады. Шешім қабылдамас бұрын kgd.gov.kz сайтымен немесе бухгалтермен салыстырыңыз.
Қазақстанда ЖК eGov порталында ЭЦҚ арқылы қызметтің басталғаны туралы хабарламамен ашылады, қызмет тегін. Оңайлатылған декларациядағы ЖК шығыстарды шегермей табыстың 4%-ын төлейді (мәслихат мөлшерлемені 50%-ға дейін өзгерте алады), жарты жылда бір рет 910.00 нысанымен есеп береді, ҚҚС пен әлеуметтік салық төлемейді. Табыс шегі — жылына 600 000 АЕК.
2026 жылы ЖК-ға қандай салық режимдері бар
2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексі (бұдан әрі — СК) 2026 жылдан бастап қолданылады (zakon.uchet.kz-тегі мәтін, adilet.zan.kz). Онда арнаулы салық режимдеріне 16-бөлім арналған: 77-тарау — өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим, 78-тарау — оңайлатылған декларация негізіндегі режим, 79-тарау — шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған режим. Шеберге, дизайнерге немесе цехқа алғашқы екеуі, сондай-ақ жалпыға бірдей белгіленген тәртіп жарайды.
Кодекс барлық шектерді 1 қаңтардағы айлық есептік көрсеткішпен (АЕК) белгілейді. 2026 жылы АЕК 4 325 ₸ (Kapital.kz), сондықтан төмендегі теңгемен берілген сомалар осы мән бойынша есептелген және 2027 жылы өзгереді.
Кім өзін-өзі жұмыспен қамтыған бола алады және ЖК қашан керек емес
Маңдайша мен полиграфия макеттерін көмекшісіз, жалғыз жасайтын фрилансер-дизайнерді алайық. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим оған төрт шарт орындалғанда жарайды (СК 718-бабының 2-тармағы):
- Ол Қазақстан азаматы немесе қандас және ЖК ретінде тіркелмеген.
- Оның қызмет түрі Үкімет бекітетін тізбеде бар.
- Ол қызметкер жалдамайды.
- Оның күнтізбелік айдағы табысы 300 АЕК-тен, яғни 2026 жылы 1 297 500 ₸-ден аспайды.
Қызмет түрлерінің тізбесін жұмысты бастамас бұрын өзіңіз тексеріңіз: макет дизайны немесе маңдайша монтажы оған кіреді деп біз растай алмаймыз.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам табысын арнайы мобильді қосымшада есепке алады, салық кезеңі — күнтізбелік ай (СК 719-бабы). Жеке табыс салығы 0% мөлшерлемемен есептеледі, ал әлеуметтік төлемдер Әлеуметтік кодекс пен міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заң бойынша сол қосымша арқылы есептеледі (СК 720-бабының 1-тармағы). БЖЗҚ деректері бойынша өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам міндетті зейнетақы жарналарын өзі төлейді: табыстың 1%-ы және тағы 1% жұмыс берушінің жарналары (БЖЗҚ, 2025 жылғы 4 желтоқсан).
Режимнің кемшіліктері шарттарынан көрініп тұр. Дизайнер көмекші алса немесе айлық табысы шектен асса, режим оған жарамай қалады. Оның үстіне кейбір компаниялар ЖК-мен немесе заңды тұлғамен шарт жасасуды жөн көреді, мұны тапсырыс берушілеріңізден алдын ала білген дұрыс.
Қазақстанда ЖК-ны оңайлатылған режимде қалай ашуға болады
Қызметтің басталғаны туралы хабарлама бергеннен кейін жеке кәсіпкер боласыз. Оны eGov порталында электрондық цифрлық қолтаңбамен береді; қызмет бетінде оның құны «Тегін» деп көрсетілген (eGov).
Бірден оңайлатылған декларациямен жұмыс істеу үшін төрт қадам жасаңыз:
- Қызмет түріңіз Үкіметтің тыйым салынған тізбесіне кірмейтінін, ал жылдық табысыңыз 600 000 АЕК-тен аспайтынын тексеріңіз.
- ЭЦҚ әлі болмаса, оны рәсімдеп, eGov-та ЖК қызметінің басталғаны туралы хабарлама беріңіз.
- Өз қалаңыздағы мәслихат мөлшерлемесін kgd.gov.kz сайтынан біліңіз: базалық мөлшерлеме 4%, Астанада 2026 жылға 3%.
- 910.00 нысанының және өзіңіз үшін зейнетақы жарналарының мерзімдерін күнтізбеге енгізіңіз.
Таңдаған режимді хабарлама бергенде көрсете ме, әлде тіркелгеннен кейін бөлек өтініш бере ме, мұны eGov-тағы қызмет бетінен немесе қалаңыздың мемлекеттік кірістер департаментінен нақтылаңыз. Бұл қадамды біз тексерген жоқпыз.
Оңайлатылған декларацияны кім қолдана алады
Павлодардағы монтажшыға да, бірнеше қызметкері бар шағын цехқа да ең айқын нұсқа — оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі. Оны күнтізбелік жылдағы табысы 600 000 АЕК-тен аспайтын және қызмет түрі Үкіметтің тыйым салынған тізбесіне кірмейтін ЖК мен резидент заңды тұлғалар қолдануға құқылы (СК 723-бабының 1-тармағы). 2026 жылы шек 2 595 000 000 ₸ құрайды.
Режим бірнеше санатқа жабық: басқа заңды тұлғалар 25%-дан астам үлесіне иелік ететін заңды тұлғаларға, коммерциялық емес ұйымдарға, арнайы экономикалық және индустриялық аймақтардың және «Astana Hub»-тың қатысушыларына, сондай-ақ бірлескен қызмет туралы шарттар бойынша табыстарға (СК 723-бабының 2-тармағы). Астана қаласы бойынша мемлекеттік кірістер департаментінің деректеріне қарағанда, тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесін Үкіметтің 2025 жылғы 14 қарашадағы № 970 қаулысы бекіткен (МКК).
Оңайлатылған декларацияда салық неше пайыз
Салықты шығыстар ескерілмей, табыстан есептейді (СК 724-бабының 1-тармағы). Мөлшерлеме — 4% (СК 726-бабы): материалдар мен бекіткіштер қанша тұрса да, тапсырыс беруші төлеген әр 100 ₸-ден 4 ₸ бюджетке кетеді.
«Жергілікті өкілді органдар осы баптың бірінші бөлігінде белгіленген мөлшерлеменің мөлшерін қызмет түріне және объектінің орналасқан жеріне қарай 50 пайыздан аспайтын шамаға төмендетуге немесе арттыруға құқылы» (мағыналық аударма). — СК 726-бабы
Мәслихат шешімді 1 желтоқсанға дейін қабылдайды, ол келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді. МКК деректері бойынша Астанада 2026 жылға мөлшерлеме мәслихаттың 2025 жылғы 28 қарашадағы № 349/46-VIII шешімімен 3%-ға дейін төмендетілген (МКК). Павлодар мен басқа қалалар үшін мөлшерлемені kgd.gov.kz сайтынан нақтылаңыз.
Материалдар тапсырыс бағасының басым бөлігін алатын цех үшін шығыстардың шегерілмеуі маңызды. Негізінен өз еңбегін сататын монтажшы бұдан аз ұтылады: оның шегеретін шығысы жоқтың қасы.
910 нысанын қашан тапсыру керек
Салық кезеңі — жарты жыл (СК 722-бабының 3-тармағы). Декларацияны жарты жылдан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірмей тапсырады, ал салықты сол айдың 25-інен кешіктірмей төлейді (СК 727-бабы). МКК деректері бойынша декларация нысаны — 910.00.
| Жарты жыл | 910.00 декларациясы | Салықты төлеу |
|---|---|---|
| Қаңтар–маусым | 15 тамызға дейін | 25 тамызға дейін |
| Шілде–желтоқсан | келесі жылдың 15 ақпанына дейін | келесі жылдың 25 ақпанына дейін |
Нені төлемейді
Оңайлатылған декларацияны қолданатындар әлеуметтік салық төлемейді және импорттағы және бейрезидент үшін төленетін ҚҚС-ты қоспағанда, ҚҚС төлеушілер болып табылмайды (СК 722-бабының 4-тармағы). Қызметкер жалдасаңыз, олардың жалақысынан жеке табыс салығын салық агенті ретінде бәрібір өзіңіз ұстауыңыз керек (СК 722-бабының 2-тармағы).
Өзіңіз үшін зейнетақы жарналары
БЖЗҚ деректері бойынша оңайлатылған декларациядағы ЖК 2026 жылы табыстың 10%-ы мөлшерінде міндетті зейнетақы жарналарын және 3,5% мөлшерінде жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын төлейді, соңғысы 2028 жылға қарай 5%-ға дейін өседі. Мерзімі — табыс алынған айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірмей (БЖЗҚ). Жарналар үшін табысты қандай сомадан есептеу керегін және оның төменгі және жоғарғы шегі бар-жоғын БЖЗҚ-дан немесе бухгалтерден нақтылаңыз.
Өзіңіз үшін әлеуметтік аударымдар мен медициналық сақтандыру жарналары да бар, бірақ олардың мөлшерлемелері мен базасын біз тексермедік. Алғашқы төлемге дейін оларды МКК-дан және Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорынан салыстырыңыз.
Жалпыға бірдей белгіленген тәртіп
Жалпы режимде ЖК жеке табыс салығын салық салынатын табыстан, яғни шығыстарды ескеріп төлейді. Мөлшерлеме жылына 230 000 АЕК-ке дейінгі табысқа, оны қоса алғанда, 10% (2026 жылы 994 750 000 ₸) және одан асатын сомаға 15% (СК 363-бабының 4-тармақшасы).
Бұл нұсқаны құжатпен расталған шығысы көп цех қарастырған жөн: материалдар, жалдау, жабдық. Оны оңайлатылған декларация шарттарына сай келмейтіндер де таңдайды. Мұнда есеп күрделірек, жалпы режимде бухгалтер бірінші айдан бастап керек.
ЖК ҚҚС төлеуі керек пе
Жаңа кодекс бойынша қосылған құн салығының (ҚҚС) мөлшерлемесі — 16% (СК 503-бабының 1-тармағы). Есепке тұрудың шекті айналымы — 10 000 АЕК, 2026 жылы бұл 43 250 000 ₸ (СК 99-бабының 4-тармағы).
«Салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне: … арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеуші қойылмайды» (мағыналық аударма). — СК 99-бабының 3-тармағы
Оңайлатылған декларациядағы цехқа осы режимде қалғанша ҚҚС мәселесі төнбейді. Жалпы режимде айналым шектен асса, есепке тұруға тура келеді. ҚҚС төлейтін ірі компаниялармен жұмыс істейтін цех кейде олардан шотты ҚҚС-пен жазып беру туралы өтініш естиді. Бұл кодекс нормасы емес, тапсырыс берушінің іскерлік қалауы, оны бухгалтермен бірге есептеп шешу керек.
Қайсысы тиімді: өзін-өзі жұмыспен қамту, оңайлатылған декларация әлде жалпы режим
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған | Оңайлатылған декларация | Жалпыға бірдей белгіленген тәртіп | |
|---|---|---|---|
| Кім қолдана алады | ЖК-сыз жеке тұлға, ҚР азаматы немесе қандас | ЖК және резидент заңды тұлғалар | Кез келген ЖК |
| Табыс шегі | Айына 300 АЕК (1 297 500 ₸) | Жылына 600 000 АЕК (2 595 000 000 ₸) | Жоқ |
| Салық | ЖТС 0% | Табыстың 4%-ы, мәслихат 50%-ға дейін өзгерте алады | 230 000 АЕК-ке дейін ЖТС 10%, асқан бөлігіне 15% |
| Шығыстар | Ескерілмейді | Ескерілмейді | Салық салынатын табысты азайтады |
| Кезең | Ай, есеп қосымшада | Жарты жыл, 910.00 нысаны | Мөлшерлемелер күнтізбелік жыл үшін |
| Қызметкерлер | Жалдауға болмайды | Жалдауға болады | Жалдауға болады |
| ҚҚС | Жоқ | Жоқ, импорт пен бейрезидентті қоспағанда | Айналым 10 000 АЕК-тен асқанда |
Тапсырыс берушінің салықтары: білген артық етпейді
Жарнама конструкцияларын орнататын өндіріс клиентті сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақы туралы алдын ала ескерте алады. Оны жарнама конструкцияларының немесе жарнама орналастырылған ғимараттардың меншік иелері төлейді (СК 654-бабы). Әкімдікке хабарлама жіберілмесе, төлемақыны орналастыру фактісі бойынша алады, ал мөлшерлемелер екі есе өседі (СК 653-бабының 2-тармағы).
Көліктегі жарнаманың тәртібі басқа: оны көлік иесімен шарт бойынша, хабарламасыз және сыртқы жарнама үшін төлемақысыз орналастырады («Жарнама туралы» Заңның 12-бабы). Клиент жол жиегіндегі қалқан мен өз көліктерін брендтеуді салыстырғанда, айлық төлемдердегі осындай айырма оған толық құнды есептеуге көмектеседі.
Бастауға арналған тексеру парағы
- Үш режимді кесте бойынша салыстырып, сізге қызметкерлер керек пе, соны шешіңіз.
- Қызмет түріңізді тексеріңіз: өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін рұқсат етілген тізбеден, оңайлатылған декларация үшін тыйым салынған тізбеден.
- Рәсімделіңіз: өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам арнайы мобильді қосымша арқылы жұмыс істейді, ЖК eGov-та хабарламамен тіркеледі.
- Тапсырыс берушілерден түскен барлық төлемнің есебін алғашқы күннен бастап жүргізіңіз.
- Мерзімдерді күнтізбеге енгізіңіз: 910.00 нысаны үшін 15 және 25 тамыз, 15 және 25 ақпан.
- Зейнетақы жарналарын табыс алынған айдан кейінгі айдың 25-іне дейін төлеңіз.
- Тапсырыс берушілермен шартты ЖК атынан жасасып, шотты ЖК атынан жазыңыз.
- Жылына бір рет, желтоқсанда, келесі жылға мәслихат мөлшерлемесін тексеріп, режимді қайта қараңыз.
Өз жағдайыңыз үшін мұның бәрін бухгалтерден немесе МКК-дан бір рет тексеріп алған жөн.
Павлодардағы монтажшыға оңайлатылған декларациядағы ЖК жарайтын шығар. Ол ірі тапсырыс берушілермен шарт жасаса алады, маусымға көмекші жалдап, есепті жылына екі рет тапсырады. Ал жалғыз қалып, айлық табысы 300 АЕК-ке сыйса, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар тізбесін тексерген жөн: бәлкім, оның жұмысы сонда бар шығар.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖК-ны оңайлатылған режимде қалай ашуға болады?
eGov порталында электрондық цифрлық қолтаңбамен жеке кәсіпкер ретінде қызметтің басталғаны туралы хабарлама беріңіз, қызмет тегін деп көрсетілген. Алдын ала қызмет түріңіз оңайлатылған декларацияға тыйым салынған тізбеге кірмейтінін және жылдық табысыңыз 600 000 АЕК-тен аспайтынын тексеріңіз.
Оңайлатылған декларацияда салық неше пайыз?
Салық кодексінің 726-бабы бойынша базалық мөлшерлеме шығыстар шегерілмей, табыстың 4%-ы. Мәслихат оны қызмет түрі мен орнына қарай 50%-дан аспайтын шамаға төмендетуі немесе арттыруы мүмкін. Өз қалаңыздың мөлшерлемесін kgd.gov.kz сайтынан тексеріңіз.
2026 жылы 910 нысанын қашан тапсыру керек?
Оңайлатылған декларацияның салық кезеңі — жарты жыл. Декларацияны жарты жылдан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірмей тапсырады, салықты сол айдың 25-інен кешіктірмей төлейді: бірінші жарты жыл үшін 15 және 25 тамызға дейін, екінші жарты жыл үшін келесі жылдың 15 және 25 ақпанына дейін.
Оңайлатылған режимдегі ЖК не төлейді?
Жарты жылда бір рет оңайлатылған декларация бойынша салық және БЖЗҚ деректері бойынша өзі үшін зейнетақы жарналарын төлейді: 2026 жылы табыстың 10%-ы және жұмыс берушінің 3,5% жарнасы. Қызметкерлердің жалақысынан ЖК салық агенті ретінде табыс салығын ұстайды, ал әлеуметтік салық пен ҚҚС бұл режимде төленбейді.
Оңайлатылған декларациядағы ЖК үшін табыс шегі қандай?
Күнтізбелік жылдағы табыс 1 қаңтардағы 600 000 АЕК-тен аспауы керек. 2026 жылы АЕК 4 325 теңге болғанда бұл 2 595 000 000 теңге.
Кім өзін-өзі жұмыспен қамтыған бола алады?
ЖК ретінде тіркелмеген, жалдамалы қызметкерсіз жұмыс істейтін, Үкімет тізбесіндегі қызмет түрімен айналысатын және айына 300 АЕК-тен артық табыс таппайтын Қазақстан азаматы немесе қандас. 2026 жылы бұл 1 297 500 теңге.
Оңайлатылған декларациядағы ЖК ҚҚС төлеуі керек пе?
Жоқ. Оңайлатылған декларация негізіндегі режимді қолданатындар импорттағы және бейрезидент үшін төленетін ҚҚС-ты қоспағанда, ҚҚС төлеушілер болып табылмайды және ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылмайды.
